Gemeenteraadslid Eva Vanhoorne vraagt volgende maandag in de Brugse gemeenteraad meer duidelijkheid over het gebruik van Brugse data in het kunstproject van Studio Refik Anadol voor BRUSK. Groen wil dat Brugge lessen trekt uit deze samenwerking en sterker nadenkt over digitale autonomie, Europese technologie en controle over eigen data.

“Europa beseft dat we te afhankelijk zijn van Amerikaanse Big Tech”

“In heel Europa groeit vandaag één besef: we zijn veel te afhankelijk geworden van Amerikaanse Big Tech”, zegt Eva. “Burgers, bedrijven en overheden maken er dagelijks gebruik van. Tegelijk ontstaan overal in Europa initiatieven om meer digitale autonomie op te bouwen via Europese alternatieven.” Eva verwijst onder meer naar initiatieven van de Rijksuniversiteit Groningen, de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein en de Franse overheid, die onlangs aankondigde haar volledige administratie los te willen koppelen van Windows en over te zullen stappen op Linux.

Volgens Groen gaat digitale soevereiniteit over veel meer dan technologie alleen. “Het gaat over geopolitieke macht en controle over onze data”, aldus Eva. “Via de Amerikaanse CLOUD Act kunnen Europese data onder Amerikaanse jurisdictie vallen, zelfs wanneer ze fysiek in Europa opgeslagen zijn. In een verslechterende geopolitieke context zijn data bovendien economisch en strategisch waardevol geworden.”

Ook Brugge is sterk afhankelijk van Amerikaanse technologie

Groen benadrukt dat ook Brugge sterk afhankelijk is van Amerikaanse Big Tech. “Onze inwoners, bedrijven, stadsadministratie en zelfs ons smartcity-systeem draaien erop”, zegt ons gemeenteraadslid. “Dat is uiteraard geen exclusief Brugs probleem, maar zeker voor een stad met internationale ambities, een wereldhaven via Port of Antwerp-Bruges en een Europacollege moeten we ook lokaal nadenken over hoe we meer controle behouden over onze eigen data en digitale infrastructuur.”

In dat kader stelt Groen vragen bij de samenwerking met kunstenaar Refik Anadol voor de blikvanger van BRUSK, een installatie die volgens het besluit “powered by data from Bruges” is. Daarbij zouden data van Brugse erfgoedcollecties, architectonische structuren en zelfs “stedelijke dynamieken” gebruikt worden.

Volgens het contract worden die data verwerkt in een AI-systeem dat eigendom blijft van de studio in de Verenigde Staten. “De originele data blijven formeel eigendom van de stad, maar de gedigitaliseerde versie ervan — de ‘Masterpiece’ — wordt eigendom van de kunstenaar”, zegt Eva. “Wij leveren de inhoud aan, maar verliezen tegelijk de controle over wat er digitaal mee gebeurt.”

Groen wijst er daarnaast ook op dat het contract nergens expliciet vermeldt dat de data niet mogen worden hergebruikt, niet in andere AI-modellen mogen terechtkomen of verwijderd moeten worden na afloop van het project.

“Brugge kan ook inzetten op Europese technologie”

Met haar interpellatie wil Eva Vanhoorne daarom duidelijkheid krijgen over hoe de samenwerking met Studio Refik Anadol tot stand kwam, welke Brugse data concreet werden aangeleverd en wat precies besproken werd tijdens de “data meeting” waarnaar in het contract verwezen wordt.

Daarnaast vraagt Groen of het stadsbestuur stappen wil ondernemen om ervoor te zorgen dat de “Masterpiece” in de toekomst kan draaien op Europese technologie, in plaats van structureel afhankelijk te blijven van Amerikaanse systemen.

“Als Brugge internationaal relevant wil zijn op het vlak van technologie en hedendaagse kunst, dan ligt daar ook een kans om sterker in te zetten op Europese technologie en digitale autonomie”, besluit Eva. “Europa biedt vandaag concrete mogelijkheden. Het S+T+ARTS-programma van de Europese Commissie ondersteunt net de samenwerking tussen kunst, technologie en wetenschap. Toekomstige projecten kunnen daar misschien sterker in ingebed worden, met meer aandacht voor Europese technologie en controle over onze eigen data.

Misschien is het tijd dat Brugge evolueert van  ‘Latent City’, waarin onze data vooral grondstof zijn voor buitenlandse technologie, naar een echte ‘Talent City’ die bewust kiest voor Europese innovatie, digitale autonomie en controle over haar eigen kennis en creativiteit.”